TRUNG TÂM KIỂM DỊCH Y TẾ QUỐC TẾ TP. HCM

Kiểm dịch y tế quốc tế - Công việc của "Chiến sĩ áo trắng" thầm lặng

29/08/2017

Kiểm dịch y tế quốc tế được biết đến nhiều hơn sau các vụ dịch viêm đường hô hấp cấp SARS, Cúm A H5N1, H1N1…với thành tích nổi bật là không để dịch bệnh xảy ra ở khu vực cửa khẩu, biên giới; ngăn chặn, kéo dài thời gian dịch bệnh tràn lan vào nội địa Việt Nam. Tuy nhiên, để hiểu một cách đầy đủ Kiểm dịch y tế quốc tế là gì, công việc kiểm dịch được tiến hành ở đâu, họ làm những công việc gì để ngăn chặn dịch bệnh xâm nhập vào quốc gia hoặc ngược lại từ trong quốc gia ra ngoài, không phải ai cũng biết một cách tường tận. Chúng tôi hy vọng rằng, sau bài viết này bạn đọc sẽ có được khái quát cơ bản về công tác Kiểm dịch y tế quốc tế về kiểm dịch viên y tế người chiến sỹ áo trắng thầm lặng bảo vệ chủ quyền đất nước trên các cửa khẩu, biên giới của tổ quốc.

 

Kiểm dịch y tế quốc tế Việt Nam thực hiện theo đúng các nội dung quy định trong Điều lệ Y tế quốc tế 2005 của Tổ chức Y tế Thế giới, đồng thời thực hiện việc bảo vệ chủ quyền biên giới về mặt y tế theo Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2005 của Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số: 103/2010/NĐ-CP của Chính phủ, ngày 1/10/2010 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2005. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của  Kiểm dịch y tế quốc tế được thực hiện theo Quyết định số: 14/2007/Q Đ-BYT, ngày 30/01/2007 của Bộ Y tế.

Theo nội dung những văn bản quy định của pháp luật nêu trên, công việc Kiểm dịch y tế quốc tế được thực hiện tại các cửa khẩu đường bộ, đường Hàng hải, đường Hàng không và tại các bưu điện ngoại dịch. Ở những vị trí đầu tiên khi tiếp xúc với phương tiện, hành khách, hàng hóa... xuất, nhập, quá cảnh tại các cửa khẩu, biên giới. Tại các cửa khẩu, biên giới của Việt Nam có 3 cơ quan về kiểm dịch cùng hoạt động, tiến hành 3 loại hình về kiểm dịch: Kiểm dịch động vật (Animal quarantine); Kiểm dịch thực vật (Plane quarantine); Kiểm dịch y tế (Health quarantine).

Kiểm dịch động vật và Kiểm dịch thực vật thuộc chức năng quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, còn Kiểm dịch y tế thuộc chức năng quản lý của Cục y tế Dự phòng Bộ Y tế và Sở y tế. Có 2 cơ quan y tế cùng nằm trong hệ thống y tế Dự phòng của Bộ y tế, cùng có chung chức năng là kiểm tra, kiểm sóat, giám sát dịch bệnh lan truyền, gây hại cho người là Trung tâm y tế dự phòng và Kiểm dịch y tế quốc tế.

Trung tâm y tế dự phòng: là cơ quan y tế làm công tác kiểm tra, kiểm soát tất cả những dịch bệnh nói chung, có nguy cơ bùng phát, gây nguy hại cho sức khỏe con người trong phạm vi nội địa.

Kiểm dịch y tế quốc tế: là cơ quan y tế trực tiếp chịu trách nhiệm thực hiện các biện pháp y tế do Nghị định về kiểm dịch y tế biên giới qui định tại khu vực phụ trách. Trong bài viết này chúng tôi chỉ đề cập đến Kiểm dịch y tế quốc tế.

Kiểm dịch y tế quốc tế (Health quarantine) là gì?

 

Theo định nghĩa trong Nghị định số: 103/2010/NĐ-CP của Chính phủ, Kiểm dịch y tế quốc tế là kiểm tra y tế để phát hiện các bệnh phải kiểm dịch và giám sát các bệnh truyền nhiễm đối với người, các phương tiện vận tải khi nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, những hành lý, hàng hóa, thùng chứa, bưu phẩm, bưu kiện khi nhập khẩu, xuất khẩu phù hợp với các quy định của Điều lệ kiểm dịch y tế biên giới và các quy định của các điều ước quốc tế về kiểm dịch y tế biên giới mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia.

Kiểm dịch y tế quốc tế là bước đầu tiên nhằm phát hiện, ngăn chặn các bệnh phải kiểm dịch ở các cửa khẩu, biên giới. Tiếp đó là công việc của Viện vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur, Trung tâm y tế dự phòng, các Bệnh viện...tiếp tục giải quyết việc điều trị, theo dõi, làm các xét nghiệm cần thiết nhằm xác định chính xác bệnh dịch để xử lý và thông báo quốc tế. Các bệnh viện trong quá trình điều trị phát hiện ra các bệnh dịch truyền nhiễm nguy hiểm, sẽ thông báo cho Trung tâm kiểm dịch y tế quốc tế biết để tăng cường công tác kiểm dịch. Chính vì vậy, giữa kiểm dịch y tế quốc tế và các cơ quan y tế nội địa có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ nhau trong việc ngăn chặn, phòng chống bệnh dịch.

Hàng ngày, vào mỗi buổi sáng các đơn vị Kiểm dịch y tế quốc tế cả nước tiếp nhận thông tin dịch tễ từ Phòng Kiểm dịch Cục y tế dự phòng, các Website của Tổ chức y tế thế giới, Trung tâm kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Website về dịch bệnh của các nước trong khu vực, báo, đài...sau đó triển khai công việc theo tua trực 24/24 giờ, không kể ngày lễ, ngày nghỉ, ngày tết.

Những bệnh phải kiểm dịch y tế quốc tế là những bệnh phải kiểm tra, kiểm soát, giám sát tại các cửa khẩu, biên giới, căn cứ vào mức độ nguy hiểm của bệnh dịch đối với cộng đồng để đánh giá bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, các tiêu chuẩn bao gồm: tính chất lây truyền nhanh chóng trong cộng đồng; tỷ lệ chết/tỷ lệ mắc cao bất thường; hội chứng mới phát hiện; bệnh gây ảnh hưởng lớn đến chính trị và gây chú ý trên các phương tiện thông tin đại chúng; bệnh lây lan rộng làm hạn chế thương mại và du lịch. Bệnh thuộc diện kiểm dịch y tế quốc tế bao gồm các bệnh truyền nhiễm nhóm A, Bại liệt, Cúm A (H5N1), Dịch Hạch, Đậu Mùa, Sốt xuất huyết (do vi rút Ebola, Lassa, Marburg), Sốt tây sông Nin, Sốt vàng, Tả, viêm đường hô hấp cấp nặng do vi rút SARS, các bệnh truyền nhiễm mới phát sinh chưa rõ tác nhân gây bệnh.

Đối tượng của Kiểm dịch y tế quốc tế bao gồm: mọi người, mọi phương tiện vận tải và những vật thể có khả năng mang bệnh, truyền bệnh từ vùng đang có hoặc lưu hành bệnh phải kiểm dịch, bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khi xuất cảnh, nhập cảnh, xuất khẩu, nhập khẩu đều phảu chịu sự giám sát của cơ quan kiểm dịch y tế biên giới tại cửa khẩu. Trong trường hợp bị cơ quan kiểm dịch y tế biên giới phát hiện đang nhiễm hoặc mang véc tơ làm lây truyền bệnh phải kiểm dịch, bệnh truyền nhiễm nguy hiểm theo quy định tại Nghị định số: 103/2010/NĐ-CP của Chính phủ thì phải chịu sự kiểm dịch tại khu vực kiểm dịch đã được quy định. Mọi người: bao gồm hành khách, cán bộ, học sinh, thủy thủ, phi hành đoàn, nhân viên làm việc trên các phương tiện vận tải đường bộ, trong các nhà hàng, khách sạn ở khu vực cửa khẩu hàng không, nhà ga, bến cảng, nhân viên làm việc trong các cơ sở sản xuất, chế biến bữa ăn trên máy bay…kể cả thi hài, hài cốt và tro cốt. Mọi phương tiện: bao gồm tàu thủy, máy bay, tàu lửa, ô tô, thùng chứa…Mọi vật thể: mẫu máu, phủ tạng người, bệnh phẩm y tế, tóc người, hàng hóa phi mậu dịch, thực phẩm, quần áo, vật dụng đã qua sử dụng…Động vật có biểu hiện bị mắc, mang mầm bệnh hoặc vectơ truyền bệnh đối với các bệnh dịch hạch, dịch tả, sốt vàng và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác mới phát sinh theo quy định của Bộ Y tế.

Những công việc Kiểm dịch y tế quốc tế: để tiến hành  kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, ngăn ngừa, xử lý dịch bệnh tại các cửa khẩu Kiểm dịch viên y tế phái tiến hành đồng bộ các công việc: kiểm tra y tế đối với  tất cả các đối tượng phải kiểm dịch nhập, xuất, quá cảnh qua cửa khẩu biên giới; xử ký y tế đối với các đối tượng phải kiểm dịch đến từ vùng có dịch hoặc nghi ngờ có dịch; tiêm chủng, cấp giấy chứng nhận tiêm chủng các loại vaccine bắt buộc hoặc theo yêu cầu thực tế của mỗi quốc gia mà hành khách đến; kiểm tra, giám sát vệ sinh các nhà hàng, khách sạn khu vực cửa khẩu, cơ sở cung ứng nước, thực phẩm cho phương tiện vận tải nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh; điều tra, giám sát các véc tơ truyền bệnh tại các khu vực cửa khẩu; lấy mẫu và thực hiện các xét nghiệm đối với đối tượng nghi nhiễm các bệnh thuộc diện Kiểm dịch y tế quốc tế; thống kê báo cáo tình hình Kiểm dịch y tế quốc tế thường quy và  khi có dịch.

Hệ thống Kiểm dịch y tế và các mối liên hệ với các cơ quan hữu quan: Hệ thống Kiểm dịch y tế quốc tế Việt Nam được hình thành và phát triển đồng bộ và ổn định: Tuyến trung ương có Phòng Kiểm dịch y tế là bộ phận tham mưu cho Cục Y tế Dự phòng Bộ y tế và chỉ đạo hoạt động Kiểm dịch y tế trên phạm vi toàn quốc, các Viện vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur giám sát và hỗ trợ các biện pháp chuyên môn, kỹ thuật về Kiểm dịch y tế. Tuyến địa phương có 43/63 tỉnh thành có triển khai hoạt động kiểm dịch y tế quốc tế, 13 tỉnh thành lập Trung tâm kiểm dịch y tế quốc tế, 20 tỉnh thành lập Khoa kiểm dịch y tế quốc tế thuộc Trung tâm y tế dự phòng, 10 tỉnh thành lập Tổ Kiểm dịch y tế quốc tế thuộc Trung tâm y tế Dự phòng, 2 tỉnh có cửa khẩu, biên giới nhưng chưa thành lập bộ phận Kiểm dịch y tế quốc tế.

Kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu có mối liên hệ chặt chẽ với các cơ quan chức năng như:  Cảng vụ, Công an cửa khẩu, Bộ đội biên phòng, Hải quan cửa khẩu, các Đại lý, các đại diện hãng, chủ hàng hóa, phương tiện...Trước đây, công tác thủ tục hành chính tại khu vực cảng Hàng hải còn nhiều bất cập, các các cơ quan chức năng hoạt động độc lập về chuyên môn nghiệp vụ của mình, tuy nhiên, khi tiến hành thủ tục hành chính nhập, xuầt, quá cảnh cho các phương tiện vận tải các đơn vị chức năng phải cử nhân viên tập hợp lại thành đoàn liên hiệp kiểm tra do Cảng vụ chủ trì và làm trưởng đoàn, làm thủ tục trên phương tiện vận tải tại các vị trí đã được quy định trước, mọi ý kiến kết luận phát biểu của các thành viên phải thông qua trưởng đoàn. Từ sau 2002, thực hiện các văn bản quản lý Nhà nước về cải cách thủ tục hành chính, việc thủ tục hành chính đối với phương tiện vận tải nhập, xuất, quá cảnh đơn giản và thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho công cuộc phát triển kinh tế đất nước. Hiện nay, giữa các cơ quan hữu quan tại các cửa khẩu gắn kết chặt chẽ với nhau bằng các bản quy chế phối hợp hoạt động, các quy chế hoạt động được ký kết, đánh giá lại hàng năm trong các cuộc họp giao ban định kỳ.

Ths Bs Hoàng Ngọc Hùng - Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế TP. HCM

40 Nguyễn Văn Trỗi, Phường 15, Q. Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh
028 3844 5306
tt.kdytqt@tphcm.gov.vn
KDYTQTHCM

© 2020 Trung tâm kiểm dịch y tế Quốc tế TP.HCM. Thiết kế bởi TD&T .

Online

3

Truy cập

384.399